Verbasteringen naar Haneg(h)em

1. Voetballer Chris van Huynegem
    Voetballer Chris van Huynegem speelde in de jaren '80 bij Sparta Buggenhout, hemelsbreed 10 km van Asse. Zijn ui zal als een aa geklonken hebben.
    Toen hij nog bij de Knapen speelde, werd hij in de sportpagina's van de krant De Voorpost soms vernoemd als Chris van Haneghem:
    Op 29.02.1980, 07.03.1980, 14.03.1980, 04.04.1980

2. Gesneuvelde Angelus Anegem
    Angelus Aneghem, 22 december 1698 op 25-jarige leeftijd gesneuveld te Oudenaarde. Mogelijk was dit een Van Huynegem.

3. Op pagina 110: Joos en Peeter van Aunegem: Judocus (1709) en Petrus (1696) van Huynegem, zonen van Joannis en Anna de Cuyper, Ternat.

4. Hunenghien te Œudeghien (prov. Henegouwen) is vermoedelijk tweemaal verbasterd tot Haneghem:
    - in 1799 is te Brugge van een valsemunter genoteerd "geboortig van Haeneghem in Jemappe"; hij blijkt vlakbij Hunenghien geboren
    - in 1567 is in een wapenboek vermeld het wapen van Haneghem; het betrof mogelijk Hunenghien, hoewel de Huinegem bij Asse niet is uit te sluiten

zonder kleurtjes

Een wapen van Haneghem
In het wapenboek Den Boomgaert der Wapenen uit 1567 door Jean Lautte, uitgever Gheraert Salenson in Gent, staat een wapen van Haneghem met beschrijvende tekst:
"Bande d'or & de gueulles chef d'or", dit betekent gouden diagonale stroken (bandes) omzoomd in keel (gueules=rood) met een schildhoofd in goud (vert. Vic Poolen).
Oftewel: roodgele diagonalen met een geel dak.
Het boek is authentiek, er zijn vele exemplaren bewaard, o.a. in de Universiteit Gent met bibliografische gegevens uit 2008, het wordt genoemd op Wikipedia.
Het wapenboek bevat vooral familiewapens en enkele wapens van overheden.
Een ander wapenboek, Laurent Leblond, Arm. des Pays-Bas, Arm. de l'Europe XVII/XVIII eeuw: 7521 p187 r40 - 7537 p279 r31 - 7543 p300 r39
In een van die wapenboeken staat "Honbetrey (Hombetry?) et de Hornet (Horne?) Haneghem". In andere, latere, meer bekende wapenboeken komt het wapen niet voor.

Bemerkingen
Een wapen is niet te verwarren met adel; op het eind van de middeleeuwen was er van de wapendragers hooguit één procent ook van adel, de rest had alleen een wapen.
Er staat geen Van in de naam van het wapen. Het wapen verwijst dus duidelijk naar een plaatsnaam, in dit geval een -gem toponiem.

met kleurtjes

 Fragment uit een gedownloade digitale kopie van de Boomgaert; dit exemplaar heeft men ingekleurd en de lege randen zijn opgevuld met andere wapens 

Herkomst van het wapen
Er zijn vijf mogelijke opties, in volgorde van waarschijnlijkheid:
1. het verdwenen buurtschap of boerderij Hunenghien bij Œudeghien in het noorden van de provincie Henegouwen (Hainaut), net over de huidige taalgrens
2. de Huinegem te Asse in de provincie Vlaams Brabant
3. het verdwenen buurtschap of boerderij Henneghien bij Frasnes-lez-Buissenal in centraal Henegouwen (Hainaut)
4. de wijk Hunnegem te Geraardsbergen in het zuiden van de provincie Oost-Vlaanderen
5. een onbekende plaats genaamd Haneghem

Optie 5 een plaats Haneghem is vrijwel zeker af te schrijven:
- er is in de loop der jaren door verschillende mensen vrij intensief gezocht naar een plaats met die naam, zonder enig resultaat
- bijna alle voorkomens bleken verschrijvingen van andere namen, en uiteindelijk bleek ook de familienaam zelf een verbastering (van Van Huynegem)
- het vermoeden is dus dat ook het wapen zo'n verbastering is geweest

Optie 4 Hunnegem is een theoretische mogelijkheid, maar ook niet erg waarschijnlijk:
- in 1068 zou Gerard, heer van Hunnegem de stad Geraardsbergen hebben gesticht, hoewel daarvóór al de plaatsnaam Geroaldi Montem bekend was
- het bleef bij die ene van Hunnegem, Gerard. In Geraardsbergen is nooit een familienaam Hunnegem of Hanegem ontstaan
- de ui -> aa verbastering Hunnegem tot Haneg(h)em is hoogst onzeker; Geraardsbergen ligt in het zuiden van de provincie Oost-Vlaanderen, onder Gent
- het wapen Haneghem zou dus van Gerard zelf moeten zijn geweest. Ondanks de rijke archieven in Geraardsbergen ontbreekt ieder bewijs of zelfs maar een aanwijzing daarvoor
- in de jaren '70 beweerde 'paltsgraaf' Emile van Huyneghem de directe afstammeling te zijn van graaf Gerard van Hunnegem
  deze Emile voorzag zichzelf graag van allerlei fantasietitels; bij zijn afstamming dienen de nodige vraagtekens te worden geplaatst

Optie 3 Henneghien een onbekende plaats in Henegouwen:
- de roodgele diagonalen in het wapen zouden verwijzen naar het Huis van Avesnes van het middeleeuwse graafschap Henegouwen
  dit wordt echter nog bestreden door een Henegouwse heraldicus
- de familienaam Henneghien komt sinds lang voor rond Frasnes-lez-Buissenal in centraal Henegouwen
- het Franse Henneghien zou de verbastering of vertaling kunnen zijn van Haneghem

Optie 2 het wapen Haneghem als verbastering van Huynegem is al wat waarschijnlijker:
- Haneghem als verbastering van Huynegem is in de loop van de geschiedenis meermalen voorgekomen, als gevolg van het typische dialect van Asse (ui -> aa)
- vanaf 1267 zijn er geschreven bronnen van de familienaam Van Huynegem in Asse; het wapen Haneghem staat in een Gents wapenboek uit 1567
- de Huinegem was oorspronkelijk een leengoed te Asse, dus een vrij voorname plaats en familie, die echter na 1269 sterk aan belang inboette
- het wapen Haneghem zou dus - in theorie - van de familie Van Huynegem kunnen zijn geweest
- optie 2 heeft een sterk taalkundig bewijs maar ontbreekt in de rijke archieven van Asse; optie 1 heeft extra aanwijzingen: een getuigenis en een heraldische verklaring

Optie 1 is het meest waarschijnlijk: Haneghem als Vlaamse vertaling van Hunenghien bij Œudeghien, Henegouwen:
- ook bij Œudeghien is een familienaam geweest, "De Hunenghien", in het Staten van Goed boek Vieil Rentier d'Audenarde (p295-303) uit 1275
- valsemunter Joannes Quequin, gedoopt in Œudeghien, verklaarde bij zijn arrestatie in 1799 te Brugge dat hij was "geboortig te Haeneghem in Jemappe (Henegouwen)
- de roodgele diagonalen zouden verwijzen naar het Huis van Avesnes van het middeleeuwse graafschap Henegouwen
   (hoewel dit nog wordt bestreden door een Henegouwse heraldicus)

 

5. Van ui naar aa in Gent: geboorte Jacoba van Haneghem 01.09.1652 en huwelijk Antonius van Haneghem 23.04.1664
    Het betreft mogelijk Van Huyneghems uit Asse óf Van Haneghems ("Hunenghien") uit de omgeving van Œudeghien.
    Tot naamdragers in de Burgerlijke stand heeft het niet geleid.

gent

gent

6. Van ui naar aa in Halle: Francois Vanhaemeghem
    In het huwelijksregister van Halle (Vlaams Brabant) staat op 23 december 1868 een "Francois Vanhameghem" als getuige bij een huwelijk.
    Het betrof hier Franciscus van Huynegem:

halle

halle

 Franciscus van Huynegem, getuige bij een huwelijk te Halle: de akte en de vermelding in arch.be 

7. Van ui naar aa in Schaerbeeck: Jean Baptiste van Haneghem
    In het huwelijksregister van Schaerbeeck (Brussels Brabant) staat op 23 juni 1883 een "Jean Baptiste Van Haneghem" als getuige bij een huwelijk.
    Het betrof hier zeer waarschijnlijk een nog onbekende Jean Baptiste van Huynegem.
    De Van Huynegems uit die periode zijn namelijk nog niet allemaal in beeld en een Jean Baptiste van Haneghem heeft met zekerheid nooit bestaan.

Jean Baptiste van Haeneghem

 Jean Baptiste van Haneghem, getuige bij een huwelijk te Schaerbeeck 

Home